Nooit werd het dagelijks leven in Nederland zo sterk beïnvloed door drukwerk als tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het wel of niet bezitten van een stukje papier kon soms het verschil maken tussen leven en dood. Of tussen inzicht in de oorlogssituatie en een verdraaid beeld van de werkelijkheid. Welke kranten werden er tijdens de Tweede Wereldoorlog opgericht en door wie? En wat waren hun standpunten? Hoe verdraaide de bezetter de waarheid in legale kranten en hoe werd deze vervolgens weergegeven in de illegale pers? Welke risico’s nam het verzet om het drukwerk bij de mensen thuis te krijgen en hoe loste men het probleem van papier- en inktschaarste op?
Deze en andere vragen worden beantwoord in de expositie Drukken in oorlogstijd die op zondag 11 maart opent en te zien is t/m 26 augustus 2012 in het Grafisch Museum Groningen, georganiseerd in samenwerking met het Oorlogs- en Verzetscentrum Groningen (OVCG). De expositie vertelt het verhaal van het legale en illegale drukwerk uit Groningen tijdens de Tweede Wereldoorlog.
Het persoonlijk verhaal van ooggetuigen, drukkers en koeriers wordt verteld aan de hand van interviews, bewegend beeld, geluidsfragmenten en foto’s. Het hele museum wordt voor het project ingezet. In de drukkerij wordt getoond hoe drukwerk gedurende de oorlog tot stand kwam. Objecten als radio’s, stencilmachine en drukwerk geven inzicht in het vergaren, verwerken en verspreiden van informatie.
De tentoonstelling is een eerbetoon aan alle verzetshelden die in het noorden betrokken waren bij de illegale pers. Wij doen dit met een portrettengalerij en een prachtig gedicht voor de gevallen drukkers. Daarnaast laten wij een groot aantal illegale kranten zien die in het noorden verschenen en laten we zien hoe de bezetter propaganda inzette in de strijd. In de expositie wordt een tweetal interviews getoond die in opdracht van het OVCG werden gemaakt met Wiemer Emmelkamp, redacteur van verzetskrant De Vonk en Jeriena Koolbergen-Leeninga, een koerierster die soms wel 300 km per week aflegde om illegale kranten bij de mensen te brengen.
Ook het verhaal van H.N. Werkman en De Blauwe Schuit komt in de expositie aan de orde. Als illustratie van het tragische verhaal van drukker en kunstenaar Werkman kunnen wij de allerlaatste brief laten zien die Werkman ooit schreef, aan Ate Zuithoff.
De expositie kwam tot stand dankzij de bijdragen van de volgende fondsen: VSB-fonds, SNS Reaal Fonds, Prins Bernhard Cultuurfonds, Stichting Democratie en Media, Stichting Centrum voor de Eenheid in de Vakbeweging, Huis voor de Groninger Cultuur, Stichting Albino, JB Scholtenfonds, Commissie voor Spijsuitdeling en GGB Bolhuisfonds.
